NASA, Şubat ayında Boeing’in Starliner uzay aracının 2024’te gerçekleştirdiği ilk insanlı test uçuşunu resmi olarak “Type A” seviyesinde bir kaza olarak sınıflandırdı. Bu karar, test görevinin ciddi sorunlarla sonuçlandığını ortaya koydu.
O dönemde NASA Yöneticisi Jared Isaacman, Boeing ile birlikte Starliner’ın taşıdığı riskleri tek tek incelediklerini ve gerekli düzeltmeler tamamlanmadan yeni bir göreve izin vermeyeceklerini söylemişti. Kurum, uzay aracının bir sonraki uçuş tarihi için de herhangi bir takvim paylaşmamıştı.
Ancak son açıklamalar, çalışmaların beklenenden hızlı ilerlediğini gösteriyor.
Teknik sorunlarda sona yaklaşıldı
Boeing CEO’su Kelly Ortberg, şirketin son mali sonuç toplantısında Starliner hakkında önemli açıklamalar yaptı. Ortberg, uzay aracındaki tasarım sorunlarını gidermek için yürütülen çalışmaların planlandığı şekilde ilerlediğini belirtti.
Ortberg’in açıklamasına göre teknik düzenlemelerin büyük bölümü tamamlandı.
Yeni engel teknik değil, takvim
Boeing’e göre bundan sonraki en önemli konu NASA ile ortak bir fırlatma takvimi oluşturmak.
Şirket, Starliner’ın ilk olarak Uluslararası Uzay İstasyonu’na kargo taşıyacağı test uçuşu için uygun kenetlenme noktasının ve astronotların yük boşaltabilecek zamanının belirlenmesini bekliyor.
NASA’ya yakın kaynaklar da bu bilgiyi doğruladı. Buna göre Starliner’ın ne zaman fırlatılacağını artık büyük ölçüde uzay istasyonundaki uygun kenetlenme noktalarının durumu belirleyecek.
Bu nedenle Starliner’ın ilk kargo test uçuşunu bu yıl gerçekleştirme ihtimali bulunuyor. Görev başarılı geçer ve itki sistemiyle ilgili değişiklikler beklendiği gibi çalışırsa, yeni bir insanlı uçuşun 2027’nin sonlarına doğru yapılması gündeme gelebilir.
Gecikmeler Boeing’e pahalıya mal oldu
Boeing, 2014 yılında NASA’nın Ticari Mürettebat Programı kapsamında sabit fiyatlı bir sözleşme imzaladı. Ancak Starliner programında yaşanan gecikmeler ve yazılım ile itki sistemindeki sorunlar şirketin maliyetini ciddi şekilde artırdı.
Bugüne kadar Boeing, Starliner nedeniyle yaklaşık 2 milyar dolar ek gider yazdı. Ortberg de yeni gecikmelerin şirketin zararını daha da büyütebileceğine dikkat çekti.
Dragon sonrası dönem soru işaretleri taşıyor
Starliner’ın önümüzdeki birkaç yıl içinde düzenli uçuşlara başlaması, insanlı uzay taşımacılığı açısından kritik bir döneme denk gelebilir.
SpaceX’in Crew Dragon aracı bugün alçak Dünya yörüngesine astronot taşımada en güvenilir ve en düşük maliyetli seçenek olarak öne çıkıyor. Yeniden kullanılabilmesi ve Falcon 9 roketiyle fırlatılması maliyet avantajı sağlıyor.
Ancak SpaceX’in Crew Dragon’u en geç 2030 yılına kadar emekliye ayırmayı planladığı belirtiliyor. Şirketin uzun vadede insanlı görevleri Starship’e taşımayı hedeflemesi, NASA’nın yanı sıra gelecekte hizmete girecek özel uzay istasyonları için de belirsizlik yaratıyor.
Starliner’ın önünde hâlâ önemli dezavantajlar var
Starliner’ın önünde teknik sorunların dışında ekonomik engeller de bulunuyor.
Uzay aracının itki sistemlerini taşıyan servis modülü her görev sonunda atmosfere girerek yok oluyor. Bu nedenle her uçuşta milyonlarca dolarlık yeni bir modül üretmek gerekiyor.
Bunun yanında Starliner’ın kullandığı Atlas V roketi de emekliye ayrılıyor. Yerine United Launch Alliance’ın geliştirdiği Vulcan roketi kullanılabilir. Ancak bu roketin insanlı görevler için sertifika alması gerekiyor. Ayrıca Vulcan ile yapılacak uçuşların Falcon 9’a göre daha pahalı olması bekleniyor.
Starliner satılabilir mi?
Boeing’in yaklaşık bir buçuk yıl önce Starliner dahil bazı uzay projeleri için alıcı aramaya başladığı biliniyor. Ancak şu ana kadar herhangi bir satış gerçekleşmedi.
Sektör kaynaklarına göre bunun en önemli nedeni Boeing’in yüksek satış bedeli talep etmesi. Adı geçen potansiyel alıcılardan Blue Origin ise kendi insanlı uzay aracını geliştirmeye devam etmeyi tercih etti.
Önümüzdeki yıllarda SpaceX gerçekten Crew Dragon’u emekliye ayırır, Starship insanlı görevler için tam güven kazanamaz ve Starliner düzenli uçuşlara başlarsa, alçak Dünya yörüngesindeki insanlı uzay taşımacılığı tamamen farklı bir dengede şekillenebilir. Bununla birlikte 2030’lu yıllarda insanlı uzay görevlerinin maliyetinin, Starship tam kapasiteye ulaşana kadar bugüne kıyasla daha yüksek olması bekleniyor.
The post NASA’nın başarısız ilan ettiği Starliner için yeni dönem: İlk görev beklenenden yakın olabilir first appeared on Kilis Egitim.
